Sahnelerin İbiş’i, Beyaz Perde’nin Kel Mahmut’u Münir Özkul hayatını kaybetti.


“Benim sanat yaşamımda beş kişinin büyük etkisi olmuştur. Bunlar Muhsin Ertuğrul, Ferdi Tayfur, Haldun Dormen, Sadık Şendil ve Şakir Eczacıbaşı’dır. Sanat yaşamım içinde her zaman İbiş’e ve Kavuklu’ya hayranlık duymuşumdur. Nedenini şöyle anlatayım; İnsanı çeşitli etkilerden kurtarabilseydik ortaya birçok müşterek yönleri olan bir insan tipi çıkardı. Bu, gerçek yönleri ağır basan evrensel insan tanımı ve tipidir. Ben Kavuklu’da veya İbiş’de kendi içimdeki o insanı yakalamak ve o insana varmak istiyorum.” 1981, Ses Dergisi’nde yapılan bir röportajdan...

Uzun yıllardır Koah ve Demans hastalığı ile mücadele eden Münir Özkul, İstanbul’daki evinde 93 yaşında hayatını kaybetti.

Kâh çilli, kırmızı burunlu, rüyalara dalan İbiş; kâh disiplinli, titiz ama aynı zamanda idealist öğrenciler yetiştirmek isteyen Mahmut Hoca, kâh evlatları için her şeyi göze alan, dürüst, merhametli ve cesur Yaşar Usta olarak tanıyıp sevdiğimiz usta sanatçı Münir Özkul 1925 yılında doğdu. Gerçek hayatta da mahcup bir kişiliği olan Özkul, 15 yaşında okulu bırakıp oyuncu olmaya karar verdi ve gizli gizli gittiği Bakırköy Halkevi’nde sahneye çıkarak amatör oyunculuğa başladı. İlk kez 1939’da Bakırköy Halkevi Tiyatrosu’nda Rauf Aydın'ın hocalığında sahneye çıkan Münir Özkul, ilk oyunu “Mahcuplar”da beklenmedik bir performans gösterir. Sadık Şendil’in öneriyle oyuncu arayışındaki Ses Tiyatrosu'na katılır.

İlk profesyonel oyunu Aşk Köprüsü’nde sahnesi defalarca alkışlanır, o kadar ki Mürüvvet Sim’le aynı sahneyi tekrar oynarlar.

Özkul, 1951 yılında Küçük Sahne’nin kuruluşuna dahil olarak Muhsin Ertuğrul’la çalıştı. İstanbul Şehir Tiyatroları'nda (1958-59), Ankara Devlet Tiyatrosu'nda (1959-60) ve İstanbul Aksaray'daki Bulvar Tiyatrosu'nda arkadaşlarıyla kurduğu kendi topluluğunda (1960-62) çalıştı. 1967-1968 yılları arasında Arena Tiyatrosu’ndaydı. Özkul 1968'de Altan Karındaş topluluğunda oynanan Sadık Şendil'in Kanlı Nigar oyunundaki rolüyle İlhan İskender Armağanı'nı kazandı. Aynı sene yine bu başarısının etkisiyle İsmail Dümbüllü, Kel Hasan'dan devraldığı temaşa ve tülûat sanatının 600 yıllık simgesel kavuğunu Özkul'a devretti (Özkul da bu kavuğu 1989'da Ferhan Şensoy'a devretti.). 1969 yılında Bizim Tiyatro Topluluğu tarafından sahnelenen ‘Sersem Kocanın Kurnaz Karısı’ oyununda Tomas Fasulyacıyan tiplemesiyle büyük başarı elde etti.

1972’de Münir Özkul Sadık Şendil’in araya girmesiyle gazino ve gece kulüplerinde showmenlik yapmaya başlar. Adile Naşit’le de zaman zaman gazino sahnelerine showmen olarak çıkar. Ama showmenlikte tiyatro ve sinema oyunculuğunda yakaladığı çıtayı yakalayamaz.

1949’da ‘Vatan ve Namık Kemal’ adlı filmde yönetmen asistanlığı yapan arkadaşı Sırrı Gültekin’i ziyarete giden sanatçı, arkadaşının ricasını kırmayıp “anı olsun diye” filmde figüranlık yaparak ‘tesadüfen’ film setlerine adım attı. Çoğu zaman komedi filmlerinde rol alan sanatçı, mimikleriyle, samimi tavırlarıyla kısa sürede benimsendi. En bilinen rollerinden biri, ‘Hababam Sınıfı’ serisindeki okul müdürü Kel Mahmut tiplemesi oldu. Sinemada popüler olması Ertem Eğilmez’in 70’lerdeki filmleriyle özellikle Hababam Sınıfı’nın Kel Mahmut’u, Tatlı Dillim’in Muhtar Hasan’ı, Milyarder’in Biletçi Mahmut’u, Neşeli Günler’in Turşucu Kazım’ı, Gülen Gözler ve Bizim Aile’nin Yaşar Usta’sı, Aile Şerefi’nin Rıza’sı, Oh Olsun’un Burhan Usta’sı… Bu filmlerin çoğunda olduğu gibi bazen aşkla bazen tatlı didişmelerle onlarca başrolü paylaştığı Adile Naşit’le bir dönemin ayrılmaz ikilisi haline geldi.

Son oynadığı filmler ise Reha Erdem’in ilk filmi A Ay (1988) ve yine aynı sene Ertem Eğilmez’in tekerlekli sandalyede bitirdiği son filmi Arabesk…

Üç çocuk babası Özkul’un başından üç de evlilik geçti. Son olarak 24 yıl önce kendisinden 25 yaş küçük Umman Özkul ile evlendi. Bu evliliğinden çocuk sahibi olmadı.

1980’de yapılan bir jübileyle 40’ıncı sanat yılı, 1996 yılında da Atatürk Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen gecede 55’inci sanat yılı kutlandı. 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Münir Özkul’a “Devlet Sanatçısı” ünvânı verildi.

Ödülleri

1967-İlhan İskender Armağanı

1972-9. Altın Portakal Film Festivali, En İyi Erkek Karakter Oyuncu Ödülü

1991-Dümbüllü Ödülü

1997-Altın Kelebek Ödülleri Onur Ödülü

1999-Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü "Muhsin Ertuğrul Tiyatro Emek Ödülü"

2004-37. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri Onur Ödülü

2006-Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü

2014-18. Afife Tiyatro Ödülleri, Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü

2015-T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

#münirözkul #münir #özkul #vefat

0 görüntüleme